درنگی در فواید و آثار زیارت حضرت معصومه(سلام الله علیها)

Image result for ‫حضرت معصومه(س)‬‎
اولین درخواست زائران کریمه اهل بیت(ع) هنگام خواندن زیارت نامه 
آبشار آنلاین - بی شك زیارت حضرت معصومه (علیها السلام)پاداش فراوان و آثار و بركات عظیمی دارد. چرا كه او یادگار یگانه و بی نظیر پیامبر خدا صلی الله علیه وآله وسلم و امیرمؤمنان علیه السلام در قم است.
توجه دادن به اهمیت تسلیم در مقابل خدا و رضایت به مقدرات انسان، تبیین اهمیت یقین به معارف و باورهای دینی نهفته در كتاب و سنّت ، اشاره به مقام شفاعت حضرت معصومه علیهم السلام در درگاه الهی ، بیان والایی شأن و منزلت حضرت معصومه علیها السلام، پرداختن اهمیت توجه به آخرت و حشر و نشر با أئمه علیهم السلام و درخواست فرجام نیك و عاقبت به خیری از درگاه الهی برخی از محتوای مهم و نكات سودمند و متنوع زیارتنامه حضرت فاطمه معصومه(س) است.
 به مناسبت سالروز وفات(شهادت) شفیعه روز جزاء تفسیر فرازهایی از زیارتنامه عمه سادات را منتشر می کنیم.
السلام علیك عرف الله بیننا و بینكم فی الجنة
از این قسمت  لحن زیارت تغییر پیدا كرده و به نوعی گفتگوی با آن حضرت تبدیل می شود. این سلام، سلام خاص بر آن حضرت است كه پس از آن خواسته ها و دعاهای زائر شروع می شود:
نخستین دعای زائر آن است كه از خداوند می خواهد در بهشت بین او و حضرت معصومه و اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام (پیامبر، خدیجه، فاطمه، امیرمؤمنان، حسن، حسین علیهم السلام و ولی خدا كه شامل همه معصومان می گردد و پیش از این نام آن ها در زیارت برده شد) آشنایی و شناختی متقابل قرار دهد و توفیق درك حضور و زندگی در جوارشان را نصیب او گرداند.
به طور كل معرفت حضرت معصومه علیها السلام و آشنایی با ایشان بسیار اهمیت دارد، چه این كه در این زیارت نامه دو بار به آن اشاره شده است و این معرفت دو نوع است، معرفت در دنیا و آشنایی و معرفت در آخرت.
معرفت در دنیا به حضرت معصومه(س)  
معرفت در دنیا همان است كه در روایت نقل شده از حضرت رضا علیه السلام به آن اشاره شد و آن حضرت فرمود:
هر كه از سر معرفت فاطمه معصومه علیها السلام را زیارت كند در زمره بهشتیان است
و نیز همان است كه در بخش های پایانی این زیارت نامه آمده است كه: «و لایسلبنا معرفتكم»
زایر آن حضرت از خدا می خواهد، این توفیق بزرگ الهی كه نصیب او شده است از او گرفته نشود و همواره از كسانی باشد كه مقام بلند اهل بیت را بشناسد. و این معرفت گوهر گرانی است كه در زمره بزرگ ترین توفیقات و هدایت های الهی است. و باید قدر آن را شناخت و خدا را شكر كرد این معرفت به اندازه ای اهمیت دارد كه هر كس معصومان و اهل بیت علیهم السلام را بشناسد، در واقع خدا را شناخته است و هر كس آنان را نشناسد به كسی می ماند كه خدا را نشناخته است.
«من عرفكم فقد عرف الله و من جهلكم فقد جهل الله».
  معرفت به  فاطمه معصومه در آخرت
دومین نوع معرفت به اهل بیت و فاطمه معصومه شناخت و آشنایی با آنان در آخرت است و مقصود آن است كه زائر عارف شایستگی درك حضور و زندگی در جوار بهشت ایشان را داشته باشد. و این همان است كه در زیارت ها و دعاهای مختلف آمده است(3)، بر اساس این دعاها و زیارت ها، مؤمن از خدا می خواهد كه در جهان دیگر با محمد و آل محمد علیهم السلام بوده و به آنان دسترسی داشته باشد و این نعمت، مقام و منزلت بسیار عظیمی است و خوشا به حال آنان كه به این جایگاه دست یابند و در بخش پایانی زیارت این نكته دوباره با اندكی تفاوت آمده است.
«و ان یجمعنا و ایاكم فی زمرة جدكم محمد صلی الله علیه و آله»
از خدا می خواهم كه ما و شما را در زمره جدتان محمدصلی الله علیه وآله وسلم قرار دهد.
توضیح فشرده این عبارت آن است كه امت پیامبر اسلام ممتازترین امت است، گرچه مؤمنان از امت هر پیامبری باشند، بخاطر ایمان و اطاعت از پیامبر زمان خویش نجات خواهند یافت، لیكن امت پیامبر خاتم صلی الله علیه وآله وسلم جایگاه ویژه خود را دارد؛ در این دعا زایر از خداوند می خواهد با عطای توفیق اطاعت و پیروی از پیامبر خدا و اهل بیت طاهرینش جزء امت، حزب و راه یافتگان به جمع و محضر سراسر نور آن مقرّبان درگاه الهی قرار گیرد و از مصادیق «فَادْخُلی فی عبادی» باشد به عبارت دیگر از خداوند می خواهد هم نشین، مقرب و در زمره نزدیكان و مجاوران بهشتی پیامبر خاتم صلی الله علیه وآله وسلم باشد.
«و حشرنا فی زمرتكم»
«خداوند در روز قیامت ما را در زمره شما محشور گرداند».
از نگاه قرآن و روایات روز قیامت، روز بسیار مهمی است، نام های مختلفی دارد و خداوند در آن روز خطیر حساب مردمان را بررسی و پس از آن گروهی را روانه جهنم برای رسیدن به كیفر و گروهی را روانه بهشت برای گرفتن پاداش های عظیم خود، خواهد كرد. در آن روز جایگاه پیامبر اكرم، اهل بیت و حضرت معصومه علیها السلام جایگاهی ممتاز خواهد بود و بسیار اهمیت دارد كه كسی بتواند در زمره و گروه آنان و با آنان محشور شود. بدین سان این عبارت دربردارنده نجات خواهی از خدای متعال در روز رستاخیز عظیم است و آسان ترین و بهترین راه برای نجات آن است كه انسان با پیامبر و اهل بیتش محشور گردد.
و أوردنا حوض نبیكم و سقانا بكأس جدكم من ید علی ابن ابی طالب. «و ما را بر حوض پیامبر شما وارد كند و با كاسه جدتان از دست علی بن ابی طالب سیرابمان سازد.»
در این جمله نیز دو دعا شده است؛ یكی آن كه از خدا می خواهیم بر حوض پیامبر وارد شویم و دوم آن كه از دست امیر مؤمنان علی ابن ابی طالب آب بنوشیم.
حوض كوثر
بر پایه روایات متعددی كه محدثان شیعه و سنی آورده اند، پیامبر خداصلی الله علیه وآله در صحنه قیامت و بهشت حوضی دل انگیز، زیبا و دارای انواع نوشیدنی های لذیذ بهشتی و نهرها و چشمه ها و... دارد ورود بر این حوض و نوشیدن از آن توفیق و مقامی است بزرگ كه در این زیارت زایر از خدا می خواهد بدان دست یابد. زمخشری در تفسیر «كوثر» می نویسد:
«یكی از معانی آن حوض رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم در بهشت است.» چنانچه با پیامبر اكرم صلی الله علیه وآله وسلم فرمود: آیا می دانید كوثر چیست؟ نهری است در بهشت كه خداوند وعده آن را به من داده است». در وصف آن در روایات آمده است كه نوشیدنی آن «شیرین تر از عسل» سپیدتر از شیر، خنك تر از برف و نرم تر از سرشیر و كناره آن از زبرجد است و آبدان ها و پیاله هایی كه برای نوشیدن آن است از ستارگان آسمان بیش تر است و هر كه از آن بنوشد، هرگز تشنه نمی شود.»
دومین نكته درباره حوض كوثر آن است كه ساقی این حوض امیرالمؤمنین، علی ابن ابی طالب علیه السلام است، منابع روایی و تفسیری شیعه اتفاق نظر دارند كه ساقی حوض كوثر امیرمؤمنان علی ابن ابی طالب است،  در این میان روایات متعددی از اهل سنت نیز در این باره نقل شده است  بر پایه این روایات امیرمؤمنان ساقی كوثر است و نااهلان، كافران و منافقان را از نزدیك شدن به حوض باز می دارد.
به هر حال زایر در این بخش از زیارت نامه از خدا می خواهد كه وارد بر حوض پیامبرصلی الله علیه وآله وسلم شود. در واقع زایر از خدا می خواهد مثل فرزندان خود آنان بر حوض كوثر وارد شود و از زلال گوارای آن بنوشد؛ به عبارت دیگر دارای حیات، پاكی و پاكیزگی باشد نه آن كه از آب بنوشد تا پاك شود.
من در برابر الطاف شما چیزی ندارم، تنها از خدا می خواهم كه رحمت و درودهایی پیاپی و ناگسسته خود را بر شما نازل كند؛ چه این كه آن چه شما را اشباع می كند كرامت و عنایت خداوند است بر شما از خدا می خواهم كه هماره این رحمت ها و كرامت ها را نصیب شما سازد.
اسئل الله ان یرینا فیكم السرور و الفرج
از خدا می خواهم، زمینه ظهور مهدی ارواحنا فداه فراهم سازد و با فرج ایشان شادی، نشاط و فرج شما پدید آید و ما نیز در آن سهمی داشته باشیم به گونه ای كه نشاط او فرج شما را ببینیم؛ خداوند عنایت كند ارتباط ما با شما دایمی بوده و در حكومت مهدی دارای نقش و سهم باشیم؛ از این بخش از زیارتنامه نكته های زیر استفاده می شود:
* دعا برای فرج و سرور اهل بیت علیهم السلام مطلوب است و در این زیارت زایر از خدا می خواهد زمان فرج و عصر ظهور و سرور آنان را برساند.
* حضور انسان در زمان فرج و سرور اهل بیت علیهم السلام نیز بسیار مغتنم و ارزنده است. مضمون این دعا آن است كه خداوند مهدی علیه السلام شما را برساند تا شما شاد شوید و من سرور شما را ببینیم و در پرتو عنایت الهی ارتباط من با شما دایمی و حتمی باشد و حكومت مهدی را درك كنیم.
* توفیق الهی برای رسیدن به فرج و درك زمان سرور اهل بیت علیهم السلام از عوامل مهم است كه دعا از زمینه های دستیابی به این توفیق ارزنده و گران قدر است و نباید از آن غفلت ورزیده و آن را دست كم گرفت.
* سرور و شادمانی اهل بیت علیهم السلام زمانی است كه فرج آنان فرا رسد. و این فرج با توجه به دیگر زیارت ها و دعاها با ظهور حضرت ولی عصر ارواحناه فداه تحقق می یابد.
* همان طور كه خواهد آمد، حضرت فاطمه معصومه علیها السلام در زمره اهل بیت است و لذا این فراز از زیارتنامه دعای برای ایشان است، البته نه به تنهایی بلكه به همراه دیگرِ از اهل بیت علیهم السلام كه پیش از این به نام آن ها اشاره شد.
و ان لا یسلبنا معرفتكم
آشنایی با شما و معرفت شما بسی ارزنده و گرانقدر است خدا نكند كه پاكی را از دست بدهیم و یا به پاكی دست نیافته باشیم و یا نسل ما پاكی را از دست بدهد و یا عمل هایمان سبب شود از شما جدا شویم و میان ما و شما آشنایی نباشد.
از مجموع روایات و قرآن می توان استفاده كرد كه مقصود از معرفت آنان، این است كه انسان از روی یقین به حجت بودن و معصوم بودن و امام بودن آنان اعتقاد داشته باشد؛ در زیارت عاشورا این معرفت كرامت خدا به بنده اش دانسته شده است: «و اسئل الله الذی اكرمنی بمعرفتكم و معرفة اولیائكم»
و از خدا خواسته و دعا كرد كه این كرامت و نعمت عظیم الهی باقی و جاودان باشد و مباد كه در برهه ای از زمان از انسان گرفته شود.
انّه ولیّ قدیر
خدا این دعا را مستجاب خواهد كرد، چه این كه او بر مؤمنان و هستی ولایت دارد: «الله ولیّ الذین امنوا.»  آغاز و فرجام كار در قلمرو قدرت اوست؛ او می تواند این دعا را مستجاب كند و به یقین مستجاب خواهد كرد. زیرا او ولی است و ولی هر گاه توانا باشد و از سر حكمت و آگاهی تصمیم بگیرد. مصالح و منافع آنان را كه در حیطه ولایت اویند حفظ خواهد كرد و بی شك معرفت اهل بیت علیهم السلام مهم ترین منفعت و مصلحت برای هر مؤمن است و زمینه سعادت و یا شقاوت او را رقم خواهد زد. به طور خلاصه این جمله تأكید است بر مستجاب شدن این دعا و اشاره به علت آن.
اتقرب الی الله بحبكم
زندگی بی عشق و محبت به كالبد بی جانی ماند كه هیچ نشاط، شادابی و تحرك از آن بر نخواهد خاست و جامعه بی محبت به گورستانی می ماند كه سكوت، غم، اندوه و افسردگی و نومیدی از آن می بارد. محبت رمز و راز همه شادابی ها، حركت ها، رسیدن به مقصد و مقصود و دستیابی به اهداف بلند و كوتاه و خرد و كلان است.
اما همواره این پرسش در برابر چشمان دل آدمی نقش می بندد كه محبت به چه چیزی و چه كسی؟
پاسخ این نكته بسیار اهمیت دارد، چه این كه بر پایه روایات رسیده از معصومان علیهم السلام روز قیامت آدمی با كسی و یا چیزی محشور می شود كه او را دوست داشته است.
«المرأ مع من احبّ»
 و البرائة من اعدائكم
به همان اندازه كه محبت اهل بیت علیهم السلام اهمیت دارد و از زمینه های سعادت انسان است، بیزاری و برائت جویی از دشمنان آنان مهم است. برائت از دشمنان اهل بیت پیامبر علیهم السلام در دنیا و آخرت نكته ای كه در ده ها روایت در قالب های مختلف و در دعاها مورد تأكید قرار گرفته است ، تا این فراز از زیارت بارها به حضرت معصومه و اهل بیت علیهم السلام با ضمیر «كُم» خطاب شده است و این خطاب به روشنی از قرب خاص آن حضرت به معصومان علیهم السلام حكایت دارد.
والتسلیم الی الله راضیاً به غیر منكر و لامستكبر
«تسلیم» از ماده «سلم» به معنای راضی بودن و خشنودی از حكم است،  خدا در قرآن از مؤمنان می خواهد در برابر احكام رسول خداصلی الله علیه وآله از اعماق دل خشنود و در برابر آن ها دل چركین نبوده و به طور كامل تسلیم باشند.
«فلا و ربّك لا یؤمنون حتی یحكّموك فیما شجر بینهم ثمّ لایجدوا فی انفسهم حرجاً مما قضیت و یسلّموا تسلیماً.»
از این آیه استفاده می شود كه انسان باید بكوشد تا روحیه حق جویی و تسلیم در برابر حكم و قضای الهی را به دست آورد و دستیابی به چنین مقام و مرتبه ای گرچه سخت و دشوار می نماید، اما می توان با به دست آوردن صفای باطن و روح وارسته این حالت را در خود پدید آورد و در مقام عمل هم در برابر اراده الهی و احكام خدا و حق مطیع بود. علامه نراقی در تعریف تسلیم چنین نوشته است:
و بدان كه تسلیم، كه تفویض (واگذاشتن) نیز نامیده می شود و به معنای «رضا» نزدیك است... عبارت است از ترك خواهش ها در اموری كه بر او وارد می شود و واگذاشتن همه آن ها به خدا، با قطع كلی تعلق كلی خودش به آن ها، به این معنا كه طبع او به چیزی از آن ها تعلق نداشته باشد. پس آن بالاتر از رضا است. زیرا در مرحله رضا افعال خدا مطابق طبع اوست و در مرتبه تسلیم طبع و موافقت و مخالفت آن به كلی به خدای سبحان واگذار شده است... در مرتبه تسلیم قطع كلی علاقه از امور متعلق به خویش است.»
بدین سان تسلیم در برابر خدا بدین معنا است كه در دل از احكام الهی و قضای خدا و مقدراتش خشنود باشد و در مقام عمل، منقاد و مطیع و زمانی آدمی می تواند به این مرحله برسد كه به قدرت و نیروی لایزال و نامتناهی الهی باور داشته باشد، شاید به همین دلیل است كه امام صادق علیه السلام می فرماید:
«چون بنده می گوید: «لا حول و لا قوة الا بالله»، خدا به ملائكه می فرماید: بنده من تسلیم شد حاجتش را بر آورید.»
كسی كه به علم، قدرت، حكمت و عظمت خدا ایمان داشته و خدا محبوب واقعی او باشد، چون پروردگار درباره موضوعی اراده ای كند و آن را به گونه ای خاص رقم زند و یا حكمی صادر كند، به یقین در برابر این حكم از ژرفای جان خاضع خواهد بود؛ از امام صادق علیه السلام پرسیدند: مؤمن چگونه می تواند بفهمد مؤمن است؟ آن حضرت فرمود: با تسلیم در برابر خدا و خشنود بودن از شادی ها و ناراحتی هایی كه بر او وارد می گردد.»
«راضیاً به غیر منكر و لا مستكبر»:
تسلیم در برابر احكام، اراده و مقدرات الهی هر گاه با خشنودی و از ژرفای دل باشد، گرانقدر است و نشان گر مقام بلند مؤمن، در زیارت نامه حضرت معصومه علیها السلام می خوانیم: من در برابر خدا تسلیم هستم و این تسلیم از سر خشنودی و از اعماق دل و با رضایت كامل است و از هر گونه آلودگی انكار خدا و تكبّر پیراسته است؛
بدین سان در واقع این فراز از زیارت نامه به مضمون آیه شریف گذشته اشاره دارد كه باید در برابر امر رسول خدا از اعماق جان خشنود و تسلیم بود و تسلیم در مقام عمل كفایت نمی كند. پس زایر حضرت معصومه علیها السلام می گوید: من نه در دل منكر امر و حكم الهی هستم و نه در مقابل آن تكبّر ورزیده و این انكار را به مرحله عمل و ظهور می رسانم.
منبع:  رواق عصمت :سید علی حسینی
به نقل از: خبرگزاری حوزه



طبقه بندی: دینی و مذهبی، 
برچسب ها: حضرت معصومه س، تفسیر زیلرت حضرت معصومه س، فواید و آثار زیارت حضرت معصومه س،  

تاریخ : دوشنبه 20 دی 1395 | 12:59 ق.ظ | نویسنده : علی علی زاده | نظرات
.: Weblog Themes By M a h S k i n:.